Saturday, June 30, 2012

უმანკოება ნიუ-იორკში

შარშანდელისაგან განსხვავებით, წიგნის ფესტივალზე ვერ წავედი. არც საათები მითვლია სანუკვარი წიგნის მოლოდინში. მარტივი მიზეზის გამო: უკვე წავიკითხე. უბრალოდ, საკუთარ თავს პირობა მივეცი, რომ ქართულ ენაზე გამოსულ ფამუქის ყველა წიგნს ვიყიდიდი.

ფული კი არ მქონდა, მაგრამ მაღაზიაში მაინც შევედი. მინდოდა მენახა, როგორ გამოიყურებოდა ქართულად ნათარგმნი "სტამბული". კონსულტანტმა ერთი თაროსკენ მიმითითა, სადაც ინკუპატორის წიწილებივით ერთნაირი წიგნები იყო ჩამწკრივებული. მეთქი, აბა "სტამბული"? ჰხოდა, გადმომიღო და მაჩვენა, ახალი სერია გვაქვს დაწყებული, "დიოგენეს ბიბლიოთეკა" და მის ფარგლებში გამოვიდაო.

ძალიან სადა დიზაინი ჰქონდა. ცოტა არ იყოს, იმედგაცრუებული დავრჩი. მეგონა, ყდაზე, სულ მცირე, აია სოფია მაინც იქნებოდა გამოსახული. თუმცა მერე დანარჩენ წიგნებსაც გადავხედე და... ჩაკ პალანიკის "მებრძოლთა კლუბი",  ვუდჰაუზის "დაიკიდე, ჯივზ", პოლ ოსტერის "მისნის ღამე" (ეს ავტორი კი ვერ დავამუღამე, რატომღაც), ფოლკნერი, ეკო, ედიტ უორტონი...
მეთქი, მნიამ... 

ნიუ-იორკის ხსენებისას თავში პირველად, თავისუფლების ქანდაკება, ცხოვრების გადარეული რიტმი და სრული თავისუფლება მოგვივა. არც ერთი ჩვენგანი იფიქრებს, თუ როგორი იყო მსოფლიოს უდიდეს მეგაპოლისში ცხოვრება ასი წლის წინ.

როგორც არ უნდა გაგიკვირდეთ, ამერიკელებს ოჯახის კულტი აქვთ. ამდენი ემიგრანტის ფონზე, ეს მეგაპოლისებში არ ჩანს, თუმცა, აქ, ან პატარა ქალაქებში თქვენ აუცილებლად აღმოაჩენთ ნამდვილ ამერიკელებს. ადამიანებს, რომლებისათვისაც ოჯახი ყველაფერზე წინ დგას.

თქვენი აზრით, როგორ ცხოვრობდნენ ასი წლის წინანდელი მდიდარი ადამიანები ნიუ-იორკში? ესენი იყვნენ მეტ-ნაკლებად გაზულუქებული ხალხი, რომლებიც საზოგადოებრივი ჩარჩოებითა და ევროპის კომპლექსით იტანჯებოდნენ.


ნიუ-იორკის მაღალი საზოგადოების წარმომადგენლები დროს ერთმანეთის ჭორვაში, მაღალფასეულობებზე საუბარსა და ფუჭ საქმიანობაში ატარებდნენ. აქ ოჯახის დანგრევა ან საქმეში წარუმატებლობა საზოგადოებიდან გარიყვას ნიშნავდა, სამაგიეროდ, ცოლსაც და ქმარსაც, ვითომ დამალულად, შესაძლოა, პარტნიორები ჰყოლოდათ.

ასი წლის წინანდელი ნიუ იორკული ელიტის ცხოვრებაზე წერს ედიტ უორტონი თავის "უმანკოების ხანაში". წიგნს სათაური ისეთი აქვს, რატომღაც, ფამუქი და მისი "უმანკოების მუზეუმი" წამოგიტივტივდება თავში, თუმცა ერთს მეორესთან, გამომცემლის გარდა, საერთო არაფერი აქვს.

ნიუ იორკში ცხოვრება დუნეა, კულტურისა და დასვენების ერთადერთ პარკში პატარა მუზეუმი დგას. მისი მონახულებისას ერთ-ერთი გმირი იტყვის, გავა დრო და, შეიძლება, ეს მსოფლიოს საუკეთესო მუზეუმად იქცესო. 


აქ ერთადერთ გასართობს ბალებზე სიარული, ფრანგული ოპერების მოსმენა და ჭორაობა წარმოადგენს. საზოგადოება ბოლომდეა ჩაფლული ეტიკეტის ჩარჩოებში და, თამამად შეიძლება ითქვას, მთელ ცხოვრებას სიყალბეში ატარებს. ისინი აქილიკებენ ადამიანებს, რომლებმაც მდაბიური წარმოშობის მიუხედავად, მათი ტოლი მდგომარეობა მოიპოვეს, თუმცა მისი სამეჯლისო დარბაზის კარის გაღებისთანავე, ყველა თავპირისმტვრევით გარბის.

ერთ მშვენიერ დღეს, ნიუ იორკელთა ერთფეროვან ცხოვრებაში, წარმოშობით ამერიკელი, ელენ ოლენსკა გამოჩნდება. მან მთელი ცხოვრება ევროპაში გაატარა. ქალს პირადი პრობლემები აქვს ევროპელ ქმართან და თავშესაფარსა და სულიერ სიმშვიდეს სამშობლოში ეძებს.

ძალიან საინტერესო ფენომენია, თუ როგორ ხვდება ადგილობრივი საზოგადოება მას. უარჰყოფენ მანამ, სანამ ყველაზე გავლენიანი არ მიიღებს საკუთარ ოჯახში.

წიგნის მთავარ გმირს ნიულენდ არჩერი ჰქვია. საქმე იმაშია, რომ არჩერი დანიშნულია, თუმცა ელენი შეუყვარდება. გრძნობა ორმხრივია. კითხვის პროცესში სულ ელოდები, რომ აი, რაღაც მოხდება, თუმცა არა. მიუხედავად იმისა, რომ არჩერი გულის სიღრმეში ფიქრობს, ქალებს საზოგადოებაში საკუთარი შეხედულებები, უფლებები და მდგომარეობა უნდა ჰქონდეთ, ცხადად ვერაფერს ამბობს და თავისი წრის დინებას მიჰყვება. საბოლოოდ, ისეთი გაუბედავი აღმოჩნდა, რომ წლების შემდეგ, პარიზში ჩასულმა, მადამ ოლენსკას ნახვა ვერ გაბედა.

ორიოდე სიტყვით, ავტორსაც შევეხები: მრჩება შთაბეჭდილება, რომ ედიტ უორტონი თავის გარემოცვას დასცინის. ის სწორედ ამ პერიოდის ამერიკაში ცხოვრობდა. დაიბადა მდიდარ ოჯახში, მიიღო საუკეთესო განათლება. წიგნში აღწერილი ცხოვრების ტიპიდან გამომდინარე, თავისუფლად შეგვიძლია, ერთ-ერთ მეამბოხედ მივიჩნიოთ. პირადად მე, მისი სხვა არაფერი მაქვს წაკითხული, ვერც იმას ვიტყვი, რომ "უმანკოების ხანაში" აღწერილი სიტუაციების კითხვა მხიბლავს, თუმცა ეს ერთი შეხედვით მონოტონური ნაწარმოები, სავსებით ამართლებს ჰემინგუეის აფორიზმს, ნამდვილ ნაწარმოები აიზბერგს ჰგავს, ზედაპირზე მხოლოდ მისი ერთი მესამედი ჩანსო, რომ ამბობდა.


იმ ორი მესამედის სანახავად კი ყველანარი წიგნის წაკითხვა ღირს.


2 comments:

nastasia arabuli said...

ოსტერი როგორ ვერ დაამუღამე, კანფეტია <3

vasasi said...

გოგო, "ნიუ იორკული ტრილოგია" არ მომეწონა, მაგრამ "მისნის ღამემ" ეს ავტორი აღმომაჩენინა.

ეს პოსტი რომ დავწერე, მაშინ არ მქონდა წაკითხული ჯერ "მისნის ღამე".

Post a Comment

სექტანტებო, კართან ფეხები გაიწმინდეთ და კომენტარები მტყვლიპეთ. კვალის დაუტოვებლად წასვლა უზრდელობა არსო, წინაპართა სულები გვიქადაგებენ.

 
Powered by Blogger